Beş Basamaklı Puan Ölçeği İçin Pratik Değerlendirme Adımları

dragon_selim — Member

Tadımda yoğunluk neyi anlatır


Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda kaydetmek iyi olur, zira hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek hatayı azaltır çünkü kalabalık ortamlarda ince notalar kolayca kaçırılır. Yoğunluk kendi başına iyilik ölçüsü değildir; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbiriyle tutarlı olur. Tadım esnasında telefon kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.


Yanışın üç evresinde aroma gücü


Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz üstelik baştan acele edip hüküm vermek kolay yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat genellikle hafif ama temiz gelir elbette bu sıralama her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira asıl tat çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills yoğunluğu nasıl gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu yüzden sakin ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınmış tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı değerlendirme verir. Bölümlerin sınırı genellikle keskin olmaz, o nedenle kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Değişimleri yakalamak adına nefes sıklığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık nefes almak sıcaklığı artırır hem de aromayı bozar.


Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak


Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar mutlaka sabit ışık ve sakin bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı kılar. Bir hafif notayı, beş ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı gösterir böylece odak dağılmaz ve yorum kalitesi yükselir. Romeo y julieta petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda yer alır ve ileride okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes yapmak gerekir diğer taraftan ondalık notlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü ılımlı aromalar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai hâllerde verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici olur.


Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir


Çap, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu nedenle kül çizgisinin düzgün gitmesini da gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla yanar, bu yüzden keskin tonlar çabuk belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz yanma hızı ise tadı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha yavaş gelir ama notalar daha geç belirir hem de bu çabukluk tadın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres nasıl içilir benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar fakat gücünü azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını içmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara zamanı yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.


Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur


Lezzet iki yoldan algılanır: dildeki tat ile burun boşluğunun yakaladığı aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini besler fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı yazmak iyi olur bu fark ilk bakışta küçük görünse de yorumları epey değiştirir. Dumanı ağızdan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir örneğin hafif bir soluk aromayı çok geniş açar. Short churchills yoğunluğu nasıl gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin gösterir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa geçirir sert bir nefes de narin tonları siler. Güç dilde zayıf ama koku tarafında belirgin çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra algı körelir. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Acemi kişiler açısından önce koku yoluyla algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı da ayrıntı göstermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.


Su ve kahve ile aroma algısı


Ağız yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca öğün arasında deneme yapacaksanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce ılık bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Wide churchills tadım notları benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur zira doymuş bir damak en belirgin aromayı bile silik gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler damağı uyuşturur ve tat algısını azaltır. Puritos serisi nasıl içilir gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha net anlaşılır o nedenle hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda aynı seçmek kıyası bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan sonra keskin tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Su ve kahve haricinde çay da kullanılabilir; önemli olan içeceğin şekersiz olmasıdır. Ağız temizlendikten sonra birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı kalır.


Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü


Sigarillo formatında içim hızlı olduğundan aroma değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. Romeo julieta 20 club gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü ise kakao notasını çabucak ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek denemeden daha sağlam izlenim verir bu nedenle sakin ve dengeli nefes tercih edilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bölüm açmak işe yarar.


Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı


Tek seferlik bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir fikir vermez yani her tadım önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile saat algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir tadım defteri tutmak işe yarar aksi takdirde benzer aromalar defalarca yeniden keşfedilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında sedir tonu aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı ürüne geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu da zaman kaybına yol açar. Tarih, puro ismi ve not deftere yazılmalı gerçekten ilk notlar ileride açıldığında ilginç farklar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan çok sapma çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin ahşap tonu gibi bir kayıt yeterli olur. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.


Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak


Dolgunluk, dumanın damaktaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü ise tatların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir tonunu net taşıyabilir mesela ağır bir duman sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem tonunu güçlü taşır kaldı ki ağır bir içim aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek lezzet sunabilir tersi hâl da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk içinde aroma ayrımı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ile tekrarlı kayıt almayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz kalır.


Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak


Oda, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir havada çubuk çabuk yanar ve keskin tonlar öne geçer bu nedenle oda koşullarını de deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli ortamda ise duman ağırlaşır hem de lezzet silikleşir sıcaklık de tütünün ısınma hızını değiştiren başka bir değişkendir. San cristobal la prado puro gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu durumu hesaba katmak yararlıdır aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım daha doğru görülür değerlendirme günü seçerken bu etkeni unutmayın. Havalandırma ortamdaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava ya da esinti çıkar. Tadımı hep benzer koşullarda yapmak en güvenilir yoldur. Kapalı bir ortamda koku birikirse ikinci çubuğun tadı hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar çok güçlüyse kül yapısı şaşar.

Yanıtla
narin_a34 — Member
Beş Basamaklı Puan Ölçeği İçin Pratik ile ilgili detayli bir kayit olmus, eline saglik.
Yanıtla
irem16 — Member
Bu konuda daha once hic bu kadar yararli bir yazi okumamistim.
Yanıtla
dragon_selim — Member
Beş Basamaklı Puan Ölçeği İçin Pratik ile ilgili harika bir sentez olmus, eline saglik.
Yanıtla
bilge.usta — Member
Tesekkurler, kaliteli bir mukayese.
Yanıtla
nehir_i2001 — Member
Cok bilgilendirici. Bunu herkesin okumasi lazim.
Yanıtla

Forumdan Konular